Okiem Graszki

 Miałam być w sieci coraz mniej. Był nawet moment, żeby zawiesić Facebooka. Zmęczył mnie język. To napięcie pod niemal każdym postem. Ta gotowość do ataku, która nie zależy od tematu. Przez lata byłam w internecie, ale w innej przestrzeni. Prowadziłam kanał. Pokazywałam zwykłe życie dojrzałej kobiety, która porzuciła miasto i wybrała wieś. Ogród. Stare deski. Spokojne rozmowy.  Kiedy założyłam konto  na Facebook-u, poczułam się jak ktoś, kto wynurza się z wody. Oczy szczypią. Oddech się zaciska. Czytam komentarze pod różnymi postami — politycznymi, społecznymi, o wychowaniu dzieci czy wystroju wnętrz — i widzę to samo.

 Miałam już nie wracać do polityki. Obiecałam sobie ciszę. Emerytura miała być spokojem, ale polityka jest jak papieros — wiesz, że szkodzi, podnosi ciśnienie, odbiera lekkość… a jednak czasem sięgasz. Bo coś w środku nie daje spokoju. W sobotę obejrzałam rozmowę z Martą Nawrocką w TVN24. Całą. Bez skrótów i wycinków. Rozmowę prowadziła Joanna Kryńska — spokojnie, bez agresji, z wyczuciem. Pytania były konkretne: o hejt, o weto prezydenta wobec ustawy regulującej treści w internecie, o aborcję, o in vitro. Zanim zaczęłam analizować odpowiedzi, zobaczyłam napięcie. Nie tylko stres kamery.

 Nie czytam filozofów. W naszym domu książki Umberto Eco należą do mojego męża. Ja, odkąd jestem na emeryturze, częściej słucham książek. Każde z nas ma swój sposób obcowania ze światem. Kilka dni temu mąż udostępnił na Facebooku tekst przypominający słowa Eco z czerwca 2015 roku. Przeczytałam je. A wieczorem, przy herbacie, długo o tym rozmawialiśmy. W Turynie Eco powiedział, że media społecznościowe dały głos „legionom idiotów”, którzy wcześniej mówili przy barze po kieliszku wina i nie mieli wpływu na debatę publiczną, a dziś mają taki sam zasięg jak nobliści. To zdanie jest ostre. „Legiony idiotów” brzmią jak pogarda. I tak zostało to przez wielu odebrane. Ale w naszej rozmowie zastanawialiśmy się, czy on rzeczywiście obrażał ludzi — czy raczej uderzył mocnym słowem, żeby zwrócić uwagę na mechanizm. Na to, że słowa, które kiedyś znikały w gwarze, dziś krążą bez żadnej miary. Że głos kompetentny i głos niekompetentny brzmią tak samo. W tym samym okienku. Z tym samym zasięgi...

  Czekaliśmy na to posiedzenie Rada Bezpieczeństwa Narodowego jak na coś poważnego. W porządku obrad: bezpieczeństwo państwa, finansowanie armii i program SAFE, międzynarodowe zobowiązania Polski, a także – jako trzeci punkt – wątpliwości dotyczące kontaktów marszałka Sejmu, Włodzimierz Czarzasty . Tematy ciężkie jak zimowe drewno. Nie o pogodzie. Prezydent Karol Nawrocki zabrał głos w części transmitowanej bardzo obszernie. Czytał z kartki. Punktował rząd – brak jasnych stanowisk, brak pełnych informacji, brak jednoznacznych odpowiedzi. Mówił o odpowiedzialności. O standardach. O państwie. A kiedy przeszedł do ostatniego punktu, ton stał się wyraźnie bardziej podniosły. Wtedy padło zdanie: „Możemy to określić brutalnie prostym idiomem — marszałek Sejmu jest o jedno uderzenie serca od prezydentury”. Brzmi dramatycznie.

Nie jestem od komisji śledczych ani od kontrwywiadu. Jestem kobietą, która uważa, że sprawy naprawdę poważne załatwia się po cichu , a nie przy kamerach. Dlatego z niepokojem patrzę na to, jak dziś w Polsce słowo „sprawdzanie” stało się elementem medialnej burzy. Bo kiedy Karol Nawrocki publicznie ogłasza, że Włodzimierz Czarzasty powinien zostać „sprawdzony” przez Radę Bezpieczeństwa Narodowego, nie chodzi już tylko o fakty. Chodzi o tryb . O sposób. O intencję. Z tego, co wiemy, prezydent uzasadnia swoje działania wątpliwościami dotyczącymi kontaktów Czarzastego z Rosją – relacji towarzysko-biznesowych, które jego zdaniem mogą rodzić pytania o bezpieczeństwo państwa. Nie ma mowy o zarzutach karnych. Nie ma wyroków. Są publikacje medialne , na podstawie których uruchomiono publiczną narrację o „sprawdzaniu” .

  Czytam tę historię od wczoraj  i wciąż mam w sobie więcej zdziwienia niż złości. Bo im dłużej się jej przyglądam, tym bardziej mam wrażenie, że nie o to chodzi, o co wszyscy krzyczą . Włodzimierz Czarzasty powiedział, że nie poprze kandydatury Donald Trump do Pokojowej Nagrody Nobla . Powiedział to spokojnie. Uzasadnił. Odwołał się do konkretnych wypowiedzi i decyzji Trumpa. Nie obraził Ameryki. Nie podważył sojuszu. Nie nawoływał do zerwania relacji. Powiedział „nie”. I to „nie” wywołało burzę. Zadziwia mnie nie sam spór. Spory w polityce są czymś normalnym. Zadziwia mnie skala reakcji . Słowa o zagrożeniu państwa, o demolowaniu relacji, o PRL-u, o zdradzie. Jakby odmowa poparcia jednej kandydatury była czymś więcej niż różnicą zdań.

  Przez moment naprawdę mnie nie było w polityce. Zrobiłam to, co sobie obiecałam na emeryturze: wykupiłam abonament na audiobooki i weszłam w słuchanie. Książki towarzyszą mi podczas sprzątania, na spacerach, w kuchni – przy gotowaniu. Najlepsza inwestycja w nowym roku: cisza w głowie i myśli nieskaczące od newsa do newsa. Facebook zniknął z telefonu. Do komputera zaglądam tylko rano, na krótko. Potem wracam do słuchawek i zwykłych czynności. Zimą ten rytm łatwiej utrzymać.

 Zatrzymało mnie ostatnio jedno zdanie: że im mniej ludzie wiedzą o naszym życiu, tym lepiej się ono układa. I choć nie do końca się z nim zgadzam, coś we mnie poruszyło. Bo żyję w przestrzeni, w której pokazuję swoją codzienność. Fragmenty. Urywki. Chwile. I coraz częściej widzę, że nawet kiedy pokazuję coś , ludzie i tak dopowiadają resztę . Obserwuję to nie tylko u siebie. Na jednej z facebookowych stron poświęconych wnętrzom kobieta wrzuciła zdjęcie swojego salonu. Zwyczajnie. Z prośbą o pomoc w zmianie dekoracji na jednej ścianie. Nie pytała, czy się podoba. Nie zapraszała do oceny. Chciała konkretnej rady.